Beperking is een stimulus voor creatie. Met drie kleurpotloden moet je harder je best doen, dan wanneer je een metertje Caran d’Ache ter beschikking hebt. Sommige artiesten hebben met niets anders dan een blauwe balpen een volledig oeuvre uitgewerkt. Een keuze maken en verdiepen. Afbakening is een goede tactiek voor creatieve geesten. Je vermijdt ‘van alles een beetje’ en onafgewerkt potentieel.

Iedereen weet dat je met een botsbal beter binnen speelt. Buiten ben je de bal onmiddellijk kwijt in een oneindige ruimte. Zes wanden behoeden je voor het verlies en je bal gaat heel snel alle richtingen uit. Veel boeiender. Focus is een beetje hetzelfde; het vraagt om een afgebakende ruimte of je bent het kwijt.

Zelf maak ik systemen om binnen te werken. Aan dunief was het eenvoudig: naar alle lessen gaan, kijken naar de projectie, luisteren naar de prof en tegelijkertijd nota nemen of onderlijnen in je cursus. Multi-sensoriële stimuli om attention deficit tegen te gaan. Twee tot vier uur hyperfocus per dag. En hopen dat het tempo hoog genoeg lag om geconcentreerd te blijven. Daarna iets tof doen, tot als de blok kwam. Een strikt kader.

In de examenperiode was het opstaan om zeven en geconcentreerd studeren van acht tot twaalf. Veel water of thee. Er was internet, maar gelukkig geen smartphones. Lunchen tot één, dutten tot twee. En daarna aanmodderen tot zes. Vooral niets leuks doen of het systeem was uit balans. Desnoods een namiddag shoppingkanaal kijken om de geest leeg te houden terwijl de achterkamers verwerkten.

Systemen werken. Zo viel alles op zijn plaats met ons huis. Voordien waren er losse eindjes, een open circuit. Nu is de crèche op wandelafstand, dito een school. Er is een park om de hoek en de opritten van grote invalswegen niet veel verder. De stad binnen fietsafstand en winkels op eventjes wandelen. Als je beide voltijds werkt en ondertussen twee kinderen schept moet je efficiënt zijn. Anders speel je niet meer mee.

Mensen kijken soms raar op, dat de meest van de hak op de tak springende mens steevast vragende partij is naar het kader. Wat is mijn rol? Wie neemt nota? Wie volgt dit verder op? Niets zo erg als onuitgesproken verwachtingen die tussenin de afgrond in duiken. ‘Ik dacht dat jij dat ging doen?’ En alles staat stil. Heerlijk is het leven als niets meer te regelen is. Dan heb je vrijheid.

Creatieve mensen functioneren het best in een strikt kader. Nog beter als je alle vormen van afleiding kunt wegnemen. Er is geen roem in projectmanagement, maar veel mensen halen er voldoening uit. Laat ze doen. Neem iedere vorm van distractie weg, zet mensen samen in een ruimte en laat ze gericht samenwerken. Dood aan email en telefoon. Hatelijk is de hipheid van het woord ‘procrastineren’ maar je kan wel je volledige leven voorbij laten gaan ‘bezig zijn’.

Mensen zoeken vaak een bestaand kader op voor externe druk. Je moet proeven afleggen in het onderwijs, gaan werken in je job en thuis slapen in een relatie. Zoniet dreigt de de leegte. Je produceert niets waarvoor je erkening krijgt. Luchtkastelen blijven steeds onopgemerkt, dood potentieel. Liever creatief zijn in een commerciële setting, dan thuis zitten met niet gerealiseerde ambities.

Groot zijn de mensen die hun eigen kader scheppen om volledig onafhankelijk creatief binnen te zijn. Hoeveel muzikanten creëren zelf de voorwaarden en boeken artistiek succes? Je eigen doosje om in te botsballen, waarbinnen je productief bent, erkenning krijgt en kan leven zonder dat je bankkaart weigert. Geen eenvoudige taak, maar haalbaar binnen een systeem. Tijd voor een schets, met slechts drie potloden.